De sluip moordenaar: Zand!


Een gezond, gelukkig en fit paard is wat iedere paardeneigenaar wenst. Voor een paard is hun spijsverteringsstelsel van essentieel belang voor hun gezondheid. Vergeleken met andere diersoorten zijn paarden helaas erg gevoelig voor darmproblemen. Een grote reden hiervoor is dat de lengte van hun maag-darm kanaal relatief erg lang is. Bij een volwassen paard moet voedsel een reis van zeker wel 35 meter afleggen. Als het aan een stuk rechtdoor zou gaan, zou het mogelijk minder spannend zijn allemaal. Maar de darmen van paarden liggen in haakse bochten en zijn daarom ook gevoelig voor verstoppingen.



Koliek

Koliek is voor vele paardeneigenaren een van de grootste nachtmerries. Als een paard last heeft van zijn buik (darmen), dan noemt men de uiting van de pijn daarvan: koliek. Het is dus een verzamelnaam voor als je paard zich niet lekker voelt en het te maken heeft met zijn spijsverteringsstelsel. Zoals elke pijn kan het matig tot heel heftig zijn en de uiting hiervan kan voor elk paard verschillend zijn. Een paard met buikpijn geeft vaak een onrustig beeld: afwisselend staan en liggen, rollen, zwiepen met de staart, schrapen met de voorbenen, flink zweten. Maar er zijn ook paarden die geen onrustig beeld geven maar heel erg naar binnen keren: verminderde eetlust, snellere ademhaling, grote neusgaten, gestrekt gaan staan (alsof ze moeten plassen), een algehele apathische indruk.

Bij sommige paarden zal het dus heel makkelijk te herkennen zijn dat ze pijn hebben en dat er iets mis is. Bij anderen zal het mogelijk niet heel snel opvallen. Blijf dus altijd alert als jouw paard ander gedrag vertoont, dit kan een teken zijn dat er iets mis is.


Hoe ontstaat koliek?

Een van de meest gestelde vragen aan een dierenarts als een paard koliek heeft is: “Maar hoe kan dit nou ontstaan?” Soms is er een hele duidelijk reden van het ontstaan van de koliek. Denk bijvoorbeeld aan een grote voer verandering (paarden zijn hier erg gevoelig voor en dit moet altijd geleidelijk). Maar in veel gevallen luidt het antwoord als volgt:

“Dat weten wij vaak niet. Het darmstelsel van paarden is vergeleken met andere dieren zo slecht in elkaar gezet, dat wij ons eerder moeten afvragen waarom het niet vaker voorkomt."

Voor velen is dit een totaal niet bevredigend antwoord en wordt je hier toch een beetje zenuwachtig van. Betekent dat men nul controle heeft of een paard wel of niet koliek krijgt? Bekent het dat wij er niets aan kunnen doen? Gelukkig niet! Hoewel er verschillende vormen van koliek zijn, ga ik mij hier beperken tot zandkoliek.


Zand in de darmen


Zandkoliek ontstaat pas bij een grote hoeveelheid zand in de darmen. Zand in de darmen kunnen paarden van alle leeftijden mee te maken hebben en het hoeft niet meteen te betekenen dat ze hier last van hebben. Elk paard krijgt af en toe wat zand binnen en voor een gezond paard is dit ook geen enkel probleem. Het lukt gezonde paarden moeiteloos om in kleine hoeveelheden zand eruit te werken zolang ze: 1. Voldoende structuurrijk ruwvoer krijgen om de darmen te stimuleren.

2. Voldoende mogelijkheid om te bewegen, 24/7 (let op een stal beperkt de beweging).

3. Een gezonde darmwerking hebben.


Als paarden last krijgen teveel zand gaat het niet om een paar gram zand in de darmen, maar het gaat dan om tientallen kilo’s. Door de zwaartekracht zal het zand vaak onderin de buik komen te liggen en daar een zandbank veroorzaken. Als er veel zand in de darmen zit, beperkt het de werking van de darmen en blijft het zand nog meer liggen. Voordat je echte duidelijke klachten bij een paard merkt ben je vaak al jaren en velen kilo's zand verder en moet je niet onderschatten dat het al die tijd de voedingsopnamen heeft beperkt en mogelijke schade heeft veroorzaakt aan de darmwand. Als het eenmaal om zoveel zand gaat, is het niet makkelijk en vaak pijnlijk om het eruit te krijgen. Als grote hoeveelheden zand verschuift in de darmen kan dit zorgen voor pijn en ongemak bij een paard wat zich kan uiten in koliek.